ΤΟ ΘΕΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
Μεγάλη αντικυβερνητική κινητοποίηση στην Τύνιδα
Κοινή παρουσία συνδικάτων και πολιτικών δυνάμεων
Η οικονομική πίεση τροφοδοτεί τη δυσαρέσκεια
Η ΕΕ παρακολουθεί τη σταθερότητα στην κεντρική Μεσόγειο
Στη λεωφόρο Χαμπίμπ Μπουργκίμπα, εκεί όπου η Τυνησία έγραψε μία από τις καθοριστικές σελίδες της Αραβικής Άνοιξης, χιλιάδες πολίτες βγήκαν ξανά στους δρόμους το Σάββατο 17 Οκτωβρίου. Αυτή τη φορά, απέναντί τους βρίσκεται ο πρόεδρος Καΐς Σαΐντ. Η κινητοποίηση χαρακτηρίζεται η μεγαλύτερη εναντίον του εδώ και χρόνια και φέρνει στην επιφάνεια μια κρίση που δεν περιορίζεται στις κομματικές αντιπαραθέσεις.
Στην πορεία συμμετείχαν συνδικαλιστές, εκπρόσωποι οργανώσεων, δικηγόροι, γιατροί, δημοσιογράφοι και άνεργοι. Το ιδιαίτερο στοιχείο δεν ήταν μόνο το μέγεθος, αλλά και η παρουσία πολιτικών δυνάμεων που συχνά βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα. Κοινός παρονομαστής τους ήταν η δυσαρέσκεια για την οικονομία, τις δημόσιες υπηρεσίες και τη συγκέντρωση εξουσίας στην προεδρία.
Από το κόστος ζωής στην πολιτική σύγκρουση
Η Τυνησία αντιμετωπίζει επίμονα προβλήματα στην καθημερινότητα: διακοπές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος, ελλείψεις φαρμάκων και βασικών αγαθών, περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές. Για τους διαδηλωτές, τα ζητήματα αυτά συνδέονται με το ποιος λαμβάνει τις αποφάσεις και ποιος λογοδοτεί για τα αποτελέσματα.
Η ισχυρή εργατική συνομοσπονδία UGTT βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της κινητοποίησης. Στην κεντρική λεωφόρο της Τύνιδας ακούστηκαν ξανά συνθήματα που παραπέμπουν στο 2011, όταν η εξέγερση κατά του Ζιν Ελ Αμπιντίν Μπεν Άλι αποτέλεσε αφετηρία μιας ευρύτερης περιφερειακής αναταραχής.
Η ιστορική αναφορά έχει πολιτικό βάρος, αλλά δεν αποτελεί απόδειξη ότι ξεκινά μια νέα Αραβική Άνοιξη. Το σημερινό πολιτικό σκηνικό είναι διαφορετικό και καμία άμεση αλλαγή εξουσίας δεν έχει ανακοινωθεί.
Γιατί βρίσκεται στο επίκεντρο ο Καΐς Σαΐντ
Ο πρόεδρος απέκτησε διευρυμένες εξουσίες από το 2021, όταν ανέστειλε τη λειτουργία του κοινοβουλίου, ενώ στη συνέχεια ακολούθησαν η διάλυσή του και συνταγματικές αλλαγές που ενίσχυσαν την προεδρία. Πολιτικοί αντίπαλοι και οργανώσεις δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι περιορίστηκαν οι δημοκρατικές εγγυήσεις και η ελευθερία έκφρασης.
Ο ίδιος απορρίπτει ότι κυβερνά ως δικτάτορας και παρουσιάζει τις παρεμβάσεις του ως προσπάθεια αντιμετώπισης της διαφθοράς και της πολιτικής παράλυσης. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στην προεδρία και τους επικριτές της εξηγεί γιατί η οικονομική δυσφορία αποκτά πλέον ευρύτερο πολιτικό χαρακτήρα.
Σύμφωνα με το Reuters, εκατοντάδες αστυνομικοί αναπτύχθηκαν στην πρωτεύουσα κατά τη διάρκεια της πορείας. Οι διαδηλωτές ζήτησαν, μεταξύ άλλων, την απελευθέρωση επικριτών της κυβέρνησης και τον σεβασμό των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων. Δεν υπάρχουν, με βάση τις πληροφορίες που επιβεβαιώθηκαν για τη συγκεκριμένη κινητοποίηση, στοιχεία που να δικαιολογούν ισχυρισμό περί πτώσης της κυβέρνησης ή γενικευμένης εξέγερσης.
Γιατί η υπόθεση αφορά την Ευρώπη και τη Μεσόγειο
Η Τυνησία δεν είναι μια απομονωμένη πολιτική κρίση. Βρίσκεται στην κεντρική Μεσόγειο, απέναντι από την Ιταλία, και αποτελεί συνομιλητή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ζητήματα εμπορίου, ενέργειας και μετανάστευσης. Η ΕΕ και η Τυνησία έχουν ανακοινώσει από το 2023 πλαίσιο ευρύτερης συνεργασίας, στο οποίο περιλαμβάνεται και η διαχείριση μεταναστευτικών ροών.
Μια παρατεταμένη πολιτική και κοινωνική ένταση μπορεί να δυσκολέψει τη συνεργασία και να προκαλέσει νέες ευρωπαϊκές συζητήσεις για τη σταθερότητα στη νότια γειτονιά της Ένωσης. Αυτό είναι πιθανή διπλωματική συνέπεια, όχι διαπιστωμένη εξέλιξη ούτε ένδειξη ότι επίκειται νέο μεταναστευτικό κύμα προς την Ελλάδα.
Η ελληνική διάσταση είναι συγκεκριμένη. Η Αθήνα παρακολουθεί ήδη την πίεση στις θαλάσσιες διαδρομές από τη Βόρεια Αφρική, όπως καταγράφηκε στο πρόσφατο ρεπορτάζ για τη μεταναστευτική δομή στο Ηράκλειο και τις αφίξεις στην Κρήτη. Η διαδρομή από την Τυνησία συνδέεται κυρίως με την κεντρική Μεσόγειο και την Ιταλία· δεν πρέπει να συγχέεται με τις διαδρομές που καταλήγουν στην Κρήτη.
Παράλληλα, η θέση της Ελλάδας στη γεωπολιτική και ενεργειακή εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου δείχνει γιατί οι πολιτικές μεταβολές στα νότια παράλια της θάλασσας δεν είναι απλώς μακρινές ειδήσεις.
Τι θα κρίνει αν η διαμαρτυρία γίνει πολιτική κρίση
Το πρώτο ερώτημα είναι αν η σημερινή κοινή παρουσία συνδικάτων, κοινωνικών οργανώσεων και αντιπολίτευσης θα συνεχιστεί ή θα αποδειχθεί συγκυριακή. Το δεύτερο είναι πώς θα αντιδράσει η προεδρία: με πολιτικό διάλογο, νέες πρωτοβουλίες ή περαιτέρω αντιπαράθεση.
Το τρίτο είναι η καθημερινή οικονομία. Η πίεση σε νερό, ρεύμα, φάρμακα και εισοδήματα δεν υποχωρεί επειδή ολοκληρώνεται μια πορεία. Εάν αυτά τα προβλήματα παραμείνουν, η κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να διατηρήσει την έντασή της ακόμη κι αν οι συγκεντρώσεις μειωθούν προσωρινά.
Η συζήτηση για τις μετακινήσεις πληθυσμών στην Ευρώπη χρειάζεται επίσης ακρίβεια. Η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας και ο ρόλος της μετανάστευσης είναι ένα διαφορετικό, μακροχρόνιο ζήτημα από τις έκτακτες θαλάσσιες αφίξεις. Η σύνδεση των δύο χωρίς στοιχεία θα οδηγούσε σε λανθασμένα συμπεράσματα.
Προς το παρόν, το επιβεβαιωμένο γεγονός είναι ότι η Τυνησία είδε μία από τις ισχυρότερες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών κατά του προέδρου της. Το αν πρόκειται για σημείο καμπής θα φανεί από τις επόμενες αποφάσεις και από τη δυνατότητα των διαδηλωτών να διατηρήσουν κοινό μέτωπο. Το FullPress365 θα παρακολουθεί τις εξελίξεις στην ενότητα Κόσμος.
