Μάθαμε να συνηθίζουμε όσα κάποτε μας εξόργιζαν

 

Υπάρχουν πράγματα που πριν από λίγα χρόνια θα μας έκαναν να σταματήσουμε, να θυμώσουμε, να απαιτήσουμε μια απάντηση. Σήμερα τα προσπερνάμε. Όχι επειδή έγιναν λιγότερο σοβαρά, αλλά επειδή τα συνηθίσαμε.

Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό απ’ όλα.

Δεν ξέρω πότε ακριβώς έγινε. Δεν υπήρξε μια συγκεκριμένη ημέρα που ξυπνήσαμε διαφορετικοί. Έγινε λίγο λίγο. Με μια είδηση που μας τάραξε και την επόμενη εβδομάδα ξεχάστηκε. Με μια τιμή που μας φάνηκε αδιανόητη και λίγους μήνες αργότερα έγινε «η νέα πραγματικότητα». Με μια εικόνα που κάποτε θα μας ενοχλούσε και σήμερα περνά μπροστά από τα μάτια μας χωρίς να αφήνει τίποτα πίσω της.

Το επικίνδυνο δεν είναι μόνο αυτό που συμβαίνει

Το επικίνδυνο είναι όταν σταματά να μας εκπλήσσει.

Όταν βλέπεις κάποιον να δυσκολεύεται να βγάλει τον μήνα και η πρώτη σκέψη δεν είναι «πώς φτάσαμε εδώ;», αλλά «έτσι είναι τα πράγματα». Όταν ακούς για άλλη μία αδικία, άλλη μία ταλαιπωρία, άλλη μία ιστορία ανθρώπου που χάνεται μέσα σε υπηρεσίες, λογαριασμούς και υποχρεώσεις και δεν θυμώνεις πια. Απλώς κουνάς το κεφάλι.

Αυτό το «έτσι είναι» είναι μια πολύ βαριά φράση.

Γιατί μέσα της κρύβεται παραίτηση.

Δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε. Σημαίνει ότι κουραστήκαμε τόσο, ώστε δεν περιμένουμε πια να αλλάξει κάτι.

Μήπως γίναμε πιο ανεκτικοί στο λάθος;

Δεν μιλάω για πολιτική παράταξη, για έναν υπουργό, για μία κυβέρνηση ή για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Μιλάω για κάτι πολύ μεγαλύτερο και πολύ πιο προσωπικό: για τη δική μας καθημερινή ανοχή.

Ανεχόμαστε πράγματα που κάποτε θα θεωρούσαμε απαράδεκτα. Ανεχόμαστε την αγένεια επειδή «όλοι είναι νευριασμένοι». Την καθυστέρηση επειδή «έτσι λειτουργεί το σύστημα». Την υπερβολή επειδή «αυτό πουλάει». Την προσβολή επειδή «έτσι είναι τα social». Την ακρίβεια επειδή «όλα ανέβηκαν». Τη μοναξιά επειδή «όλοι τρέχουν».

Κάθε μία από αυτές τις δικαιολογίες μπορεί να ακούγεται λογική όταν τη βλέπεις μόνη της. Όταν όμως τις βάλεις όλες μαζί, φτιάχνουν έναν τρόπο ζωής στον οποίο το παράλογο γίνεται καθημερινό.

Και όταν το παράλογο γίνεται καθημερινό, σταματά να μοιάζει παράλογο.

Η συνήθεια είναι πιο δυνατή από την οργή

Ο άνθρωπος έχει μια απίστευτη ικανότητα προσαρμογής. Είναι αυτή που τον βοηθά να αντέχει δύσκολες καταστάσεις. Αλλά η ίδια ικανότητα έχει και μια σκοτεινή πλευρά: μπορεί να μας κάνει να προσαρμοστούμε και σε πράγματα που δεν θα έπρεπε ποτέ να θεωρήσουμε φυσιολογικά.

Στην αρχή αντιδρούμε. Μετά συζητάμε. Ύστερα κουραζόμαστε. Και στο τέλος συνεχίζουμε τη ζωή μας.

Μέχρι να έρθει το επόμενο.

Και ίσως γι’ αυτό σήμερα έχουμε περισσότερη πληροφορία από ποτέ αλλά λιγότερο χρόνο να νιώσουμε πραγματικά κάτι γι’ αυτήν. Η μία είδηση σπρώχνει την άλλη έξω από την οθόνη. Ένα γεγονός που το πρωί φαίνεται τεράστιο, το βράδυ έχει ήδη αντικατασταθεί.

Δεν προλαβαίνουμε να επεξεργαστούμε. Προλαβαίνουμε μόνο να καταναλώσουμε.

Δεν χρειάζεται να φωνάζουμε για όλα

Δεν πιστεύω ότι η λύση είναι να είμαστε μονίμως θυμωμένοι. Η οργή για τα πάντα στο τέλος δεν σημαίνει τίποτα.

Χρειάζεται όμως κάτι πιο δύσκολο: να μη χάσουμε το μέτρο με το οποίο ξεχωρίζουμε τι είναι φυσιολογικό και τι όχι.

Να μπορούμε ακόμη να λέμε «όχι, αυτό δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο».

Να μην κάνουμε ειρήνη με κάθε στραβό πράγμα μόνο και μόνο επειδή υπάρχει χρόνια. Να μην πιστεύουμε ότι κάτι είναι σωστό επειδή επαναλαμβάνεται. Να μην αφήσουμε τη συχνότητα να γίνει άλλοθι.

Γιατί πολλές φορές μια κοινωνία δεν αλλάζει απότομα. Μετακινεί λίγο λίγο τα όριά της.

Και μια μέρα κοιτάζει πίσω και αναρωτιέται πότε ακριβώς έπαψε να την ενοχλεί αυτό που κάποτε δεν δεχόταν με τίποτα.

Ίσως αυτό να είναι το πρώτο που πρέπει να ξαναβρούμε

Όχι την οργή για την οργή.

Την αντίδραση.

Τη μικρή εσωτερική φωνή που λέει ότι κάτι δεν είναι σωστό, ακόμη κι αν όλοι γύρω μας έχουν μάθει να ζουν μαζί του.

Δεν είναι αφέλεια να ζητάς κάτι καλύτερο. Δεν είναι υπερβολή να μη θέλεις να συνηθίσεις το κακό. Και δεν είναι γκρίνια να αρνείσαι να βαφτίσεις «κανονικότητα» ό,τι απλώς επαναλαμβάνεται.

Το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι γύρω μας υπάρχουν πράγματα που μας ενοχλούν.

Είναι ότι αρχίσαμε να θεωρούμε φυσιολογικά όσα κάποτε μας εξόργιζαν.

Γιώργος Ακρίτας