Το κουτί μοιάζει ίδιο, η τιμή στο ράφι επίσης, αλλά το προϊόν τελειώνει νωρίτερα. Πριν βιαστείς να πεις ότι φταίει η κατανάλωση στο σπίτι, κοίτα το καθαρό βάρος. Η μείωση της ποσότητας με την τιμή να παραμένει σταθερή έχει όνομα: shrinkflation. Και η διαφορά φαίνεται καλύτερα στην τιμή ανά κιλό, όχι στο ποσό που πληρώνεις για ένα πακέτο.
Σε μια περίοδο που κάθε αγορά μετράει στον οικογενειακό προϋπολογισμό, η σωστή σύγκριση χρειάζεται δύο αριθμούς μαζί: ευρώ και ποσότητα. Δεν αρκεί να θυμάσαι πόσο κόστιζε το αγαπημένο προϊόν την προηγούμενη φορά. Πρέπει να θυμάσαι και τι ακριβώς αγόραζες.
Τι είναι το shrinkflation
Ο όρος συνδυάζει τη συρρίκνωση με τον πληθωρισμό. Στο μεθοδολογικό εγχειρίδιο της Eurostat περιγράφεται η πρακτική κατά την οποία μειώνεται το περιεχόμενο ενός προϊόντος, ενώ η τιμή της συσκευασίας μένει ίδια. Για τον καταναλωτή αυτό σημαίνει περισσότερα χρήματα για την ίδια πραγματική ποσότητα, ακόμη κι αν η ετικέτα τιμής δεν άλλαξε.
Η μικρότερη συσκευασία δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έγινε ανατίμηση. Εάν μειώθηκε ανάλογα και η τιμή, το κόστος ανά κιλό μπορεί να παραμείνει σταθερό. Ούτε κάθε αλλαγή κουτιού σημαίνει ότι μειώθηκε το περιεχόμενο. Τον έλεγχο τον κάνουμε στα γραμμάρια, στα ml ή στα τεμάχια, ανάλογα με το προϊόν.
Το παράδειγμα που δείχνει την πραγματική αύξηση
Ας πάρουμε ένα υποθετικό πακέτο που κόστιζε 3 ευρώ για 500 γραμμάρια. Η τιμή του ήταν 6 ευρώ το κιλό. Αν το νέο πακέτο περιέχει 450 γραμμάρια και εξακολουθεί να κοστίζει 3 ευρώ, η τιμή ανά κιλό γίνεται περίπου 6,67 ευρώ. Το περιεχόμενο μειώθηκε κατά 10%, όμως η τιμή ανά κιλό αυξήθηκε κατά περίπου 11,1%.
Αυτός είναι ο λόγος που η ίδια απόδειξη μπορεί να αγοράζει λιγότερο προϊόν. Δεν χρειάζεται να αυξηθεί η τιμή στο ταμείο για να ακριβύνει η αγορά. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε μελέτη για τη μεταβολή των τιμών, επισημαίνει επίσης ότι η μείωση του μεγέθους με σταθερή τιμή ισοδυναμεί με πραγματική αύξηση για τον καταναλωτή.
Γιατί συμβαίνει και ποιον αφορά
Όπως εξηγεί η Eurostat, οι παραγωγοί μπορεί να μετακυλίσουν υψηλότερα κόστη μειώνοντας το περιεχόμενο αντί να ανεβάσουν την τιμή του πακέτου. Η τιμή που βλέπει πρώτα ο αγοραστής παραμένει γνώριμη, ενώ το βάρος τραβά λιγότερο την προσοχή. Αυτό δεν μας επιτρέπει να αποδώσουμε συγκεκριμένο κίνητρο σε κάποια εταιρεία χωρίς στοιχεία.
Αφορά όσους αγοράζουν συσκευασμένα τρόφιμα, είδη προσωπικής φροντίδας και άλλα προϊόντα καθημερινής χρήσης. Για το γενικότερο μπέρδεμα ανάμεσα στον ρυθμό αύξησης και στο επίπεδο των τιμών, διάβασε την εξήγηση του FullPress365 για το γιατί δεν φθηναίνουν όλα όταν πέφτει ο πληθωρισμός.
Τι ελέγχεις την επόμενη φορά στο ράφι
Πρώτα διαβάζεις το καθαρό βάρος ή τον όγκο. Μετά συγκρίνεις την τιμή ανά κιλό ή λίτρο, στην ίδια μονάδα και για αντίστοιχο προϊόν. Αν χρειαστεί να κάνεις τον υπολογισμό, διαιρείς την τιμή με την ποσότητα σε κιλά: 2,40 ευρώ για 300 γραμμάρια σημαίνει 2,40 ÷ 0,300, δηλαδή 8 ευρώ το κιλό.
Στις προσφορές υπολογίζεις την τελική ποσότητα που παίρνεις και το τελικό ποσό που δίνεις. Στα προϊόντα που πωλούνται με τεμάχια ελέγχεις και τον αριθμό τους. Η μεγάλη συσκευασία χρειάζεται τον ίδιο έλεγχο· το μεγαλύτερο κουτί δεν αποτελεί εγγύηση οικονομίας. Και μια χαμηλότερη τιμή ανά κιλό δεν ωφελεί αν αγοράζεις ποσότητα που τελικά δεν χρησιμοποιείς.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψεις τα ψώνια σε λογιστικό φύλλο. Μια μικρή σημείωση με το βάρος και την τιμή δύο ή τριών προϊόντων που αγοράζεις συχνά αρκεί για να εντοπίζεις αλλαγές. Για άλλες πλευρές της αγοράς, δες τι κρύβεται πίσω από την τιμή του καφέ και τις ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ του FullPress365.