Ρούμπιο στην Αθήνα: Το μεγάλο παζλ με Γεραπετρίτη – Τουρκία, F-35, ενέργεια και 3 συμφωνίες
Η Αθήνα δεν υποδέχεται απλώς έναν ακόμη Αμερικανό αξιωματούχο. Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο και η αυριανή συνάντησή του με τον Γιώργο Γεραπετρίτη συμπίπτουν με μια στιγμή κατά την οποία Ανατολική Μεσόγειος, ελληνοτουρκικές σχέσεις, εξοπλισμοί, ενέργεια και αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα τέμνονται στο ίδιο τραπέζι.
Ο 6ος Γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ είναι η επίσημη αφορμή. Η πραγματική ατζέντα όμως είναι πολύ μεγαλύτερη. Η αμερικανική πλευρά έχει ήδη ορίσει ως βασικές προτεραιότητες την αμυντική συνεργασία, την περιφερειακή ασφάλεια και την ενεργειακή ασφάλεια, ενώ στην ελληνική πλευρά το ενδιαφέρον στρέφεται στο τι μπορεί να αποκομίσει η Αθήνα σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στην περιοχή.
Το πρόγραμμα της κρίσιμης Τετάρτης
Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μάρκο Ρούμπιο θα συναντηθούν το πρωί της Τετάρτης 7 Οκτωβρίου στο ΥΠΕΞ.
Η διμερής συνάντηση είναι προγραμματισμένη για τις 09:00, στις 09:30 θα ακολουθήσουν δηλώσεις προς τον Τύπο και στις 10:00 οι δύο υπουργοί θα κηρύξουν την έναρξη του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ. Το βράδυ, σύμφωνα με το σημερινό διπλωματικό πρόγραμμα, ο Ρούμπιο αναμένεται να συναντηθεί και με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.
1. Τουρκία και Ανατολική Μεσόγειος: το θέμα που δεν γράφεται μόνο σε ένα χαρτί
Η πιο ευαίσθητη πλευρά της επίσκεψης αφορά την Ανατολική Μεσόγειο. Ο Ρούμπιο βρίσκεται στην Αθήνα την ώρα που η ελληνική πλευρά παρακολουθεί στενά τις τουρκικές κινήσεις, τη συζήτηση γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα», τις θαλάσσιες ζώνες και την επανεκκίνηση έργων που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Το σημερινό ρεπορτάζ του Euronews σημειώνει ότι στο τραπέζι βρίσκονται τα F-35, η ενέργεια, το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου και συνολικά οι περιφερειακές ισορροπίες.
Η Αθήνα θέλει να ακούσει καθαρά πώς βλέπει η Ουάσινγκτον την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και μέχρι πού είναι διατεθειμένη να στηρίξει ενεργειακά και αμυντικά σχέδια που η Ελλάδα θεωρεί κρίσιμα.
Η λεπτομέρεια που έχει πολιτική σημασία: δεν υπάρχει Άγκυρα στην περιοδεία
Η επίσημη περιοδεία του Μάρκο Ρούμπιο είναι Ρέικιαβικ – Αθήνα – Λισαβόνα. Όπως προκύπτει και από το πρόγραμμα που ανακοίνωσε το State Department και μετέδωσε το Reuters, δεν υπάρχει στάση στην Άγκυρα.
Αυτό έχει σαφή σημειολογία, αλλά χρειάζεται ψυχραιμία στην ανάγνωση. Δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν την Τουρκία ή επιλέγουν την Ελλάδα «απέναντι» στην Άγκυρα. Σημαίνει όμως ότι η Αθήνα υποδέχεται τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας χωρίς η επίσκεψη να αποτελεί απλώς το μισό μιας κλασικής περιοδείας ισορροπιών Αθήνας–Άγκυρας.
2. F-35, F-16 και οι επόμενες αγορές όπλων
Η αμυντική συνεργασία είναι ένας από τους πιο συγκεκριμένους άξονες. Η Ελλάδα έχει ήδη μπει στον δρόμο απόκτησης F-35, αναβαθμίζει τα F-16 και συζητά νέα συστήματα και πυρομαχικά για την επόμενη φάση του εξοπλιστικού σχεδιασμού.
Η Καθημερινή αναφέρει ότι οι προμήθειες οπλικών συστημάτων και η ανασκόπηση της διμερούς αμυντικής συνεργασίας βρίσκονται ψηλά στην επίσκεψη. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η αμερικανική στρατιωτική παρουσία, η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας και η χρήση ελληνικών υποδομών.
Για την Αθήνα το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αγοράσει αμερικανικό υλικό. Είναι να μετατρέψει τη στρατηγική συνεργασία σε μεγαλύτερη επιχειρησιακή αξία και σε πιο καθαρή αμερικανική παρουσία σε μια περιοχή όπου η ισορροπία αλλάζει διαρκώς.
3. Ενέργεια: LNG, έρευνες και το παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου
Η ενέργεια είναι το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο. Οι ΗΠΑ θέλουν η ΝΑ Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια, ενώ η Ελλάδα φιλοδοξεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως κόμβος μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Παράλληλα, σύμφωνα με αμερικανικά και ελληνικά δημοσιεύματα, στην ατζέντα βρίσκονται η συμμετοχή αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών σε έρευνες στην Ελλάδα και τα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Εδώ η γεωπολιτική συναντά την οικονομία: κάθε ενεργειακό έργο νότια της Κρήτης ή μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου έχει ταυτόχρονα εμπορική και στρατηγική σημασία.
4. Οι τρεις συμφωνίες που δίνουν χειροπιαστό αποτέλεσμα
Η συνάντηση δεν θα μείνει μόνο στις δηλώσεις. Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες που συγκεντρώνει και η Ναυτεμπορική, προβλέπεται η υπογραφή τριών συγκεκριμένων συμφωνιών ή κειμένων συνεργασίας:
- Ανανέωση του Μνημονίου Συνεργασίας για περιορισμούς στην εισαγωγή κατηγοριών αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα.
- Επιστολή Προθέσεων για συνεργασία μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα.
- Μνημόνιο Κατανόησης για αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών ικανότητας ναυτικών, με στόχο ευκολότερη απασχόληση και βαθύτερη συνεργασία στη ναυτική εκπαίδευση.
Οι συμφωνίες αυτές δεν έχουν όλες το ίδιο γεωπολιτικό βάρος, δείχνουν όμως κάτι σημαντικό: ο Στρατηγικός Διάλογος δεν περιορίζεται πλέον σε άμυνα και διπλωματία, αλλά απλώνεται σε ναυτιλία, πολιτιστική κληρονομιά, εκπαίδευση και θεσμική συνεργασία.
5. Ουκρανία και Μέση Ανατολή
Στην ολομέλεια θα μπουν αναπόφευκτα και οι μεγάλες διεθνείς κρίσεις. Η Ουκρανία παραμένει κεντρικό θέμα για το ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ενώ στη Μέση Ανατολή οι εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα την Ελλάδα λόγω γεωγραφίας, ναυτιλίας, ενεργειακών διαδρομών και της στενής σχέσης Αθήνας–Ισραήλ.
Η ελληνική πλευρά θέλει να παρουσιάσει την Ελλάδα ως σταθερό σημείο αναφοράς από τα Βαλκάνια μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο. Η αμερικανική πλευρά, από την άλλη, χρειάζεται αξιόπιστους εταίρους που μπορούν να στηρίξουν στρατιωτικές, ενεργειακές και εμπορικές ροές.
6. Ναυτιλία, τεχνολογία και επενδύσεις – η «δεύτερη» ατζέντα που μπορεί να φέρει χρήμα
Ο Στρατηγικός Διάλογος περιλαμβάνει ακόμη ναυτιλία, τεχνολογία, εμπόριο και επενδύσεις. Αυτά τα κεφάλαια μπορεί να μην έχουν την πολιτική ένταση των ελληνοτουρκικών, αλλά είναι αυτά που τελικά μπορούν να μετατρέψουν μια επίσκεψη υψηλού επιπέδου σε οικονομικό αποτέλεσμα.
Η ελληνική ναυτιλία παραμένει κρίσιμος παράγοντας του παγκόσμιου εμπορίου και της ενεργειακής μεταφοράς, ενώ η Ουάσινγκτον ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο για ασφαλείς αλυσίδες εφοδιασμού, κρίσιμες τεχνολογίες και ενεργειακές υποδομές.
Τι θέλει η Αθήνα από τον Ρούμπιο
Πίσω από τα επίσημα ανακοινωθέντα, η Αθήνα επιδιώκει τέσσερα πράγματα: πιο καθαρή πολιτική στήριξη στην περιφερειακή σταθερότητα, συνέχεια και βάθος στην αμυντική σχέση, αμερικανική συμμετοχή στα ενεργειακά σχέδια και περισσότερες επενδύσεις.
Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι το πρώτο. Οι ΗΠΑ θέλουν ταυτόχρονα στενή σχέση με την Ελλάδα και λειτουργικές σχέσεις με την Τουρκία, ιδιαίτερα μέσα στο ΝΑΤΟ. Άρα η Αθήνα δεν περιμένει από τον Ρούμπιο να «διαλέξει πλευρά». Περιμένει όμως να ακούσει πώς ορίζει η Ουάσινγκτον τους κανόνες στα ζητήματα κυριαρχίας, διεθνούς δικαίου και ενεργειακών έργων.
Τι θέλει η Ουάσινγκτον από την Ελλάδα
Η άλλη πλευρά του τραπεζιού είναι εξίσου σαφής: οι ΗΠΑ θέλουν μια Ελλάδα που θα παραμένει αξιόπιστος αμυντικός εταίρος, ενεργειακός κόμβος και σταθερός σύμμαχος σε μια περιοχή όπου συναντώνται τα Βαλκάνια, η Μαύρη Θάλασσα και η Ανατολική Μεσόγειος.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Στρατηγικός Διάλογος έχει πλέον ξεφύγει από την κλασική διπλωματία. Η σχέση Αθήνας–Ουάσινγκτον μετριέται πια σε βάσεις, αεροσκάφη, λιμάνια, LNG, καλώδια, επενδύσεις και τεχνολογία.
FOCUS: Το πραγματικό ερώτημα της επίσκεψης
Το κρίσιμο δεν είναι αν Γεραπετρίτης και Ρούμπιο θα δηλώσουν ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο. Αυτό θεωρείται ήδη δεδομένο και από τις δύο πλευρές.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν αυτή η σχέση θα αποδώσει συγκεκριμένα αποτελέσματα την ώρα που η περιοχή ξαναμπαίνει σε περίοδο αβεβαιότητας.
Η Αθήνα θέλει να φύγει από τη συνάντηση με κάτι περισσότερο από καλές φωτογραφίες. Η Ουάσινγκτον θέλει να βεβαιωθεί ότι έχει έναν σταθερό εταίρο στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Και ανάμεσα στα δύο βρίσκεται η μεγάλη εξίσωση: Τουρκία, ενέργεια, άμυνα και Ανατολική Μεσόγειος.
Παράλληλα, η επίσκεψη συνοδεύεται από πρωτοφανή μέτρα ασφαλείας στην πρωτεύουσα. Το FullPress365 έχει ήδη συγκεντρώσει τους δρόμους που κλείνουν στην Αθήνα και τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις για την επίσκεψη Ρούμπιο.