«Ψάρι-Φρανκενστάιν» στις ΗΠΑ: Αναπνέει έξω από το νερό και εξαπλώνεται στο Μιζούρι

Ένα από τα πιο ανθεκτικά χωροκατακτητικά ψάρια των ΗΠΑ εξαπλώνεται ξανά.

Το northern snakehead, το είδος που έχει αποκτήσει το παρατσούκλι «ψάρι-Φρανκενστάιν», επιβεβαιώθηκε για πρώτη φορά στο τμήμα του ποταμού Eleven Point που βρίσκεται στο Μιζούρι. Μπορεί να αναπνέει αέρα, να επιβιώνει για ημέρες έξω από το νερό και να μετακινείται σε μικρές αποστάσεις στη στεριά — ένας συνδυασμός που κάνει τον έλεγχό του εξαιρετικά δύσκολο.

Northern snakehead, το χωροκατακτητικό ψάρι που αναπνέει αέρα

Η νέα επιβεβαίωση έγινε στην κομητεία Oregon του Μιζούρι. Σύμφωνα με το Missouri Department of Conservation, το εύρημα δείχνει ότι το είδος πιθανότατα εξαπλώνεται προς βορρά από ήδη γνωστούς πληθυσμούς στο γειτονικό Αρκάνσας.

Δεν πρόκειται για την πρώτη εμφάνιση northern snakehead στις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε καν για την πρώτη στο Μιζούρι. Το σημαντικό είναι ότι εντοπίστηκε πλέον σε ακόμη ένα ποτάμιο σύστημα της πολιτείας, κάτι που αυξάνει την ανησυχία για περαιτέρω εγκατάσταση του είδους.

Γιατί προκαλεί ανησυχία: το northern snakehead είναι ισχυρός θηρευτής, μπορεί να ζήσει σε νερά με πολύ λίγο οξυγόνο και έχει τη δυνατότητα να αναπνέει ατμοσφαιρικό αέρα. Η USFWS αναφέρει ότι μπορεί να επιβιώσει εκτός νερού έως και περίπου τέσσερις ημέρες υπό κατάλληλες συνθήκες.

Ένα ψάρι που δεν εξαρτάται μόνο από το νερό

Το είδος Channa argus κατάγεται από την Ανατολική Ασία. Έχει ένα εξειδικευμένο αναπνευστικό όργανο που του επιτρέπει να προσλαμβάνει οξυγόνο απευθείας από τον αέρα.

Αυτό του δίνει ένα μεγάλο πλεονέκτημα σε στάσιμα ή φτωχά σε οξυγόνο νερά, όπου πολλά άλλα ψάρια δυσκολεύονται να επιβιώσουν. Παράλληλα, μπορεί να κινηθεί έξω από το νερό με ελικοειδείς κινήσεις του σώματος, του κεφαλιού και των πτερυγίων του.

Η εικόνα ενός ψαριού που «περπατά» στη στεριά ακούγεται σχεδόν κινηματογραφική, όμως οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν περπατά με την κυριολεκτική έννοια. Σέρνεται ή τινάζεται στο έδαφος, κυρίως όταν οι συνθήκες είναι υγρές.

Γιατί το αποκαλούν «ψάρι-Φρανκενστάιν»

Το παρατσούκλι δεν είναι επιστημονικός όρος. Προέκυψε από τον συνδυασμό της παράξενης εμφάνισης, της μεγάλης αντοχής και της ικανότητάς του να επιβιώνει έξω από το νερό.

Το northern snakehead έχει μακρύ σώμα, μεγάλο στόμα, εκτεταμένο ραχιαίο πτερύγιο και μοτίβα στο δέρμα που θυμίζουν ερπετό. Τα ενήλικα άτομα μπορούν να πλησιάσουν το ένα μέτρο μήκος.

Κοντινή εικόνα των δοντιών northern snakehead

Το εντυπωσιακότερο χαρακτηριστικό του, πάντως, δεν είναι η εμφάνιση αλλά η βιολογία του. Πρόκειται για υποχρεωτικό αερόβιο αναπνευστήρα, δηλαδή πρέπει να ανεβαίνει στην επιφάνεια για να προσλαμβάνει αέρα.

Η εξάπλωση στο Μιζούρι δεν ξεκίνησε τώρα

Εδώ βρίσκεται και η λεπτομέρεια που χάνεται σε αρκετούς εντυπωσιακούς τίτλους. Το northern snakehead έχει καταγραφεί στις ΗΠΑ από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 και έχει δημιουργήσει εγκατεστημένους πληθυσμούς σε διάφορες περιοχές της ανατολικής χώρας.

Στο Μιζούρι, ένα άτομο είχε εντοπιστεί ήδη το 2019 κοντά στα νότια σύνορα της πολιτείας. Έρευνα της USGS που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026 κατέγραψε επέκταση και αναπαραγωγικό πληθυσμό στην απορροή του ποταμού St. Francis.

Η επιβεβαίωση στον Eleven Point River είναι το νέο στοιχείο: πρόκειται για διαφορετικό ποτάμιο σύστημα και αποτελεί ένδειξη ότι η εξάπλωση συνεχίζεται.

Τι φοβούνται οι βιολόγοι

Τα snakehead είναι γενικευμένοι θηρευτές. Τρέφονται κυρίως με άλλα ψάρια, αλλά μπορούν να καταναλώσουν αμφίβια, καρκινοειδή και άλλα μικρά ζώα.

Ο βασικός φόβος δεν είναι ότι θα «επιτεθούν» στους ανθρώπους, αλλά ότι μπορούν να διαταράξουν τα τοπικά οικοσυστήματα. Αν εγκατασταθούν σε ένα ποτάμι ή υγρότοπο, ανταγωνίζονται ντόπια είδη για τροφή και χώρο και μπορούν να επηρεάσουν πληθυσμούς ψαριών που έχουν οικολογική ή οικονομική αξία.

Η USFWS επισημαίνει ότι οι συνέπειες διαφέρουν από λεκάνη απορροής σε λεκάνη απορροής και ότι δεν αντιδρούν όλα τα οικοσυστήματα με τον ίδιο τρόπο.

Γιατί δεν αρκεί να το αφήσεις στην όχθη

Οι αρχές του Μιζούρι ζητούν από τους αλιείς να μην απελευθερώνουν ξανά στο νερό northern snakehead που έχουν πιάσει. Επειδή το ψάρι αναπνέει αέρα και μπορεί να παραμείνει ζωντανό εκτός νερού για μεγάλο διάστημα, το να αφεθεί απλώς στην όχθη δεν θεωρείται ασφαλής τρόπος απομάκρυνσης.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες ζητούν επίσης φωτογραφία και αναφορά της ακριβούς τοποθεσίας όπου εντοπίστηκε, ώστε οι βιολόγοι να μπορούν να χαρτογραφούν καλύτερα την εξάπλωσή του.

Πώς ξεχωρίζει από τα ντόπια ψάρια

Ένα από τα προβλήματα είναι ότι μπορεί να μπερδευτεί με το bowfin, ένα ντόπιο και απολύτως φυσιολογικό είδος των αμερικανικών νερών.

Το northern snakehead έχει μακρύ συνεχόμενο ραχιαίο πτερύγιο και χαρακτηριστικό μαρμάρινο καφέ σχέδιο. Οι υπηρεσίες άγριας ζωής στις ΗΠΑ δημοσιεύουν συγκριτικούς οδηγούς ακριβώς για να αποφεύγεται η λανθασμένη θανάτωση ντόπιων ειδών.

Ένας εισβολέας που δύσκολα περιορίζεται

Η εμπειρία των τελευταίων δύο δεκαετιών στις ΗΠΑ έχει δείξει ότι, όταν το northern snakehead εγκαταστήσει αναπαραγωγικό πληθυσμό σε ένα μεγάλο υδάτινο σύστημα, η πλήρης εξάλειψή του γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.

Η ανθεκτικότητά του, η δυνατότητα αναπνοής στον αέρα, η γρήγορη αναπαραγωγή και η ικανότητά του να χρησιμοποιεί ρηχά, στάσιμα νερά δημιουργούν έναν συνδυασμό χαρακτηριστικών που ευνοεί την εξάπλωση.

Τι κρατάμε: ο «Φρανκενστάιν» τίτλος είναι εντυπωσιακός, αλλά η πραγματική ιστορία είναι οικολογική. Το northern snakehead δεν είναι τέρας επιστημονικής φαντασίας· είναι ένα εξαιρετικά προσαρμοστικό χωροκατακτητικό είδος που επεκτείνει σταδιακά την παρουσία του στα αμερικανικά γλυκά νερά.