Η Ελλάδα δουλεύει περισσότερο στην ΕΕ – Οι 39,6 ώρες που δεν γίνονται καλύτερη ζωή
Η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια χώρα όπου οι άνθρωποι δουλεύουν πολύ. Είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη πραγματική εβδομάδα εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Eurostat μέτρησε 39,6 ώρες την εβδομάδα το 2025, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 35,9. Το ερώτημα όμως δεν είναι μόνο πόσο δουλεύουμε. Είναι τι παίρνουμε πίσω από αυτόν τον χρόνο.
Η εικόνα είναι σχεδόν παράδοξη. Σε μια Ευρώπη όπου ο μέσος χρόνος εργασίας μειώνεται σταδιακά, η Ελλάδα παραμένει στην κορυφή των ωρών. Οι εργαζόμενοι εδώ περνούν περισσότερο χρόνο στη δουλειά από τους εργαζόμενους στη Γερμανία, στην Ολλανδία, στη Δανία ή στη Γαλλία.
Και όμως, περισσότερες ώρες δεν σημαίνουν αυτόματα υψηλότερους μισθούς, μεγαλύτερη παραγωγικότητα ή περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα. Η σχέση ανάμεσα στον χρόνο, στην παραγωγή και στην αμοιβή είναι πολύ πιο σύνθετη.
Πρώτη στην Ευρώπη στις ώρες εργασίας
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 οι εργαζόμενοι ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εργάστηκαν κατά μέσο όρο 35,9 πραγματικές ώρες την εβδομάδα στην κύρια δουλειά τους.
Η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη θέση με 39,6 ώρες. Ακολούθησαν η Βουλγαρία και η Πολωνία με 38,7 ώρες και η Λιθουανία με 38,4.
Στον αντίποδα, η Ολλανδία είχε μέσο όρο 31,9 ώρες, ενώ Δανία και Γερμανία 33,9. Η απόσταση Ελλάδας–Ολλανδίας ξεπερνά τις επτά ώρες την εβδομάδα.
Το στοιχείο αυτό αφορά την πραγματική εβδομαδιαία εργασία στην κύρια δουλειά και συνυπολογίζει πλήρη και μερική απασχόληση. Δεν σημαίνει ότι κάθε Έλληνας εργάζεται ακριβώς 39,6 ώρες ούτε ότι όλοι οι εργαζόμενοι στις χώρες με μικρότερο μέσο όρο δουλεύουν λιγότερο σε κάθε επάγγελμα.
Γιατί περισσότερες ώρες δεν σημαίνουν απαραίτητα περισσότερη ευημερία
Η πιο συνηθισμένη παρεξήγηση είναι ότι μια χώρα που δουλεύει περισσότερες ώρες θα έπρεπε να παράγει και περισσότερο πλούτο ανά εργαζόμενο. Στην πράξη, αυτό δεν λειτουργεί έτσι.
Η παραγωγικότητα δεν μετρά πόσο κουράζεται κάποιος. Μετρά πόση οικονομική αξία δημιουργείται από την εργασία. Επηρεάζεται από την τεχνολογία, το μέγεθος και την οργάνωση των επιχειρήσεων, τις επενδύσεις, τις δεξιότητες, τις υποδομές, την ψηφιοποίηση, το management και το είδος της οικονομικής δραστηριότητας.
Η Eurostat παρακολουθεί ξεχωριστά την παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο και ανά ώρα εργασίας. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ στην παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο, παρά το γεγονός ότι οι ώρες εργασίας είναι οι υψηλότερες στην Ένωση.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι «οι Έλληνες δεν δουλεύουν αποδοτικά». Είναι ότι η συνολική οικονομία δεν μετατρέπει κάθε ώρα εργασίας σε την ίδια αξία που δημιουργείται σε οικονομίες με περισσότερες επενδύσεις, μεγαλύτερες επιχειρήσεις, περισσότερο κεφάλαιο και ισχυρότερη τεχνολογική βάση.
Άλλο η ώρα στο γραφείο και άλλο η αξία της ώρας
Ένας εργαζόμενος μπορεί να βρίσκεται δέκα ώρες στον χώρο εργασίας και μια άλλη οικονομία να παράγει την ίδια ή μεγαλύτερη αξία σε οκτώ. Η διαφορά μπορεί να βρίσκεται στα εργαλεία, στην αυτοματοποίηση, στην οργάνωση, στην εκπαίδευση ή στο ίδιο το επιχειρηματικό μοντέλο.
Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα σε κλάδους όπου η Ελλάδα έχει μεγάλο αριθμό πολύ μικρών επιχειρήσεων. Μια μικρή επιχείρηση μπορεί να απαιτεί πολλές ώρες προσωπικής εργασίας από ιδιοκτήτη και εργαζόμενους, χωρίς να έχει την τεχνολογία, τις οικονομίες κλίμακας ή την πρόσβαση σε κεφάλαιο μιας μεγαλύτερης επιχείρησης.
Το ίδιο συμβαίνει σε επαγγέλματα έντασης εργασίας — κατασκευές, εστίαση, τουρισμός, γεωργία, εμπόριο — όπου μεγάλο μέρος της αξίας παράγεται ακόμη κυρίως από ανθρώπινο χρόνο.
Οι κλάδοι όπου η εβδομάδα γίνεται ακόμη μεγαλύτερη
Η Eurostat καταγράφει ότι στην ΕΕ οι μεγαλύτερες εβδομάδες εργασίας εμφανίζονται στους ειδικευμένους εργαζόμενους στη γεωργία, τη δασοκομία και την αλιεία, όπου ο ευρωπαϊκός μέσος όρος έφτασε τις 42 ώρες. Ακολουθούν τα διευθυντικά στελέχη με 40,6 ώρες.
Η ετήσια έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για το 2026 δείχνει επίσης ότι σε συγκεκριμένους ελληνικούς κλάδους οι συνήθεις ώρες εργασίας παραμένουν πολύ υψηλές. Στη γεωργία, δασοκομία και αλιεία, για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης καταγράφουν εξαιρετικά μεγάλες εβδομάδες εργασίας.
Για όποιον δουλεύει σε χειρωνακτικό επάγγελμα, ο αριθμός έχει και δεύτερη διάσταση: οι ώρες δεν είναι απλώς χρόνος. Είναι σωματική κόπωση. Η ίδια ώρα δεν έχει το ίδιο κόστος για έναν εργαζόμενο σε γραφείο και για έναν εργαζόμενο σε εργοτάξιο, αποθήκη ή χωράφι.
Τι γίνεται με τους μισθούς
Η εικόνα των αποδοχών έχει βελτιωθεί ονομαστικά τα τελευταία χρόνια. Ο OECD, στην έκδοση Taxing Wages 2026, εκτιμά τις μέσες ακαθάριστες αποδοχές ενός εργαζόμενου στην Ελλάδα για το 2025 περίπου στις 26.563 ευρώ ετησίως.
Αυτό όμως δεν λέει μόνο του πόση αγοραστική δύναμη μένει στο νοικοκυριό. Φόροι, εισφορές, ενοίκιο, ενέργεια, τρόφιμα και μετακινήσεις καθορίζουν το τελικό αποτέλεσμα.
Γι' αυτό η συζήτηση για τις ώρες εργασίας δεν μπορεί να αποσυνδεθεί πλήρως από το κόστος ζωής. Το FullPress365 έχει ήδη αναλύσει πού χάνονται τα χρήματα ενός ελληνικού νοικοκυριού κάθε μήνα. Στο FOCUS αυτό το ερώτημα είναι διαφορετικό: πόσος προσωπικός χρόνος απαιτείται για να παραχθεί αυτό το εισόδημα;
Η μεγάλη παγίδα: να μετράμε την εργασία μόνο σε ώρες
Υπάρχει ένας παλιός τρόπος σκέψης που ταυτίζει την παρουσία με την παραγωγικότητα. Όσο περισσότερο μένει κάποιος στη δουλειά, τόσο πιο «εργατικός» θεωρείται.
Οι σύγχρονες οικονομίες όμως κινούνται προς άλλη κατεύθυνση: μεγαλύτερη αξία ανά ώρα, όχι απλώς περισσότερες ώρες. Ένα καλύτερο μηχάνημα, ένα λογισμικό που αυτοματοποιεί μια διαδικασία ή μια σωστότερη οργάνωση παραγωγής μπορεί να εξοικονομήσει εκατοντάδες εργατοώρες χωρίς να μειωθεί το αποτέλεσμα.
Αυτός είναι ο λόγος που χώρες με μικρότερη εβδομάδα εργασίας μπορούν ταυτόχρονα να έχουν υψηλότερα εισοδήματα και μεγαλύτερη παραγωγικότητα.
Η παραγωγικότητα δεν είναι μόνο ευθύνη του εργαζόμενου
Η συζήτηση συχνά φορτώνει όλη την ευθύνη στον εργαζόμενο: να γίνει πιο γρήγορος, πιο αποδοτικός, πιο ευέλικτος. Αυτό είναι μόνο ένα μικρό κομμάτι.
Η παραγωγικότητα μιας οικονομίας είναι αποτέλεσμα συστήματος. Αν μια επιχείρηση λειτουργεί με παλιό εξοπλισμό, αν χάνονται ώρες στη γραφειοκρατία, αν λείπουν ψηφιακά εργαλεία, αν η πρόσβαση σε χρηματοδότηση είναι δύσκολη ή αν δεν υπάρχει σωστή εκπαίδευση προσωπικού, ο εργαζόμενος δεν μπορεί μόνος του να καλύψει το κενό δουλεύοντας περισσότερο.
Ο OECD επισημαίνει σταθερά για την Ελλάδα την ανάγκη επενδύσεων, καλύτερης κατάρτισης, μείωσης των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων και βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Αυτά είναι ακριβώς τα στοιχεία που καθορίζουν πόση αξία μπορεί να δημιουργήσει μία ώρα εργασίας.
Και μετά έρχεται η δεύτερη δουλειά
Υπάρχει και μια πραγματικότητα που τα στατιστικά της κύριας απασχόλησης δεν αποτυπώνουν πάντα πλήρως: δεύτερες δουλειές, περιστασιακή εργασία, freelance εισόδημα ή εργασία σε πλατφόρμες.
Όταν ο βασικός μισθός δεν καλύπτει εύκολα τις ανάγκες, ο συνολικός χρόνος εργασίας ενός ανθρώπου μπορεί να είναι αρκετά μεγαλύτερος από εκείνον που εμφανίζεται στην κύρια θέση απασχόλησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι έχουν δεύτερη δουλειά ούτε ότι υπάρχει ένα ενιαίο επίσημο ποσοστό που περιγράφει το φαινόμενο. Σημαίνει όμως ότι η πραγματική σχέση «εργασία–ελεύθερος χρόνος» μπορεί να είναι ακόμη πιο πιεσμένη για ένα μέρος του πληθυσμού.
Η πλευρά που δεν μετρά το ΑΕΠ
Υπάρχει κάτι που δεν εμφανίζεται εύκολα στους οικονομικούς πίνακες: ο χρόνος που μένει μετά τη δουλειά.
Χρόνος για παιδιά. Για ηλικιωμένους γονείς. Για φίλους. Για άσκηση. Για ξεκούραση. Για εκπαίδευση. Για μια δεύτερη δεξιότητα. Για να ζήσει κάποιος εκτός επαγγελματικού ρόλου.
Όταν μια κοινωνία χρειάζεται περισσότερες ώρες εργασίας για να εξασφαλίσει το ίδιο επίπεδο ζωής, η απώλεια δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι απώλεια προσωπικού χρόνου.
Και αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο σημείο να αποτυπωθεί σε έναν δείκτη.
Είναι πώς κάθε ώρα εργασίας θα αξίζει περισσότερο — για την επιχείρηση, για την οικονομία και κυρίως για τον άνθρωπο που τη δίνει.
Μπορεί να αλλάξει η εικόνα;
Ναι, αλλά όχι με μία μόνο πολιτική. Χρειάζονται επενδύσεις σε τεχνολογία, κατάρτιση, καλύτερη οργάνωση, μεγαλύτερες και πιο εξωστρεφείς επιχειρήσεις, λιγότερη γραφειοκρατία και αμοιβές που ακολουθούν πραγματική αύξηση της παραγωγικότητας.
Ταυτόχρονα, νέες μορφές εργασίας μπορούν να μειώσουν χαμένο χρόνο. Η τηλεργασία, όπου είναι πραγματικά εφαρμόσιμη, μπορεί να αφαιρεί καθημερινές μετακινήσεις χωρίς να μειώνει την παραγωγή. Το FullPress365 έχει παρουσιάσει και νέες δράσεις επιδοτούμενης τηλεργασίας για απομακρυσμένες περιοχές, ένα παράδειγμα του πώς η οργάνωση της εργασίας μπορεί να συνδεθεί με τον τόπο κατοικίας και την ποιότητα ζωής.
Η αλλαγή όμως δεν θα κριθεί από το αν η Ελλάδα πέσει από τις 39,6 στις 38 ώρες. Θα κριθεί από το αν λιγότερος χρόνος μπορεί να παράγει περισσότερη αξία και αν μεγαλύτερο μέρος αυτής της αξίας επιστρέφει στον εργαζόμενο.
FOCUS: Το πρόβλημα δεν είναι ότι «δεν δουλεύουμε αρκετά»
Τα στοιχεία της Eurostat κάνουν δύσκολο να υποστηριχθεί κάτι τέτοιο. Η Ελλάδα είναι ήδη πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε πραγματικές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας.
Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού: στο χάσμα ανάμεσα στον χρόνο που δίνεται και στην αξία που παράγεται και επιστρέφει στην κοινωνία.
Μια χώρα δεν γίνεται πιο πλούσια επειδή οι άνθρωποί της μένουν περισσότερες ώρες στη δουλειά. Γίνεται πιο πλούσια όταν η ίδια ώρα παράγει περισσότερα, όταν οι επιχειρήσεις επενδύουν καλύτερα και όταν ο εργαζόμενος μπορεί να ζει αξιοπρεπώς χωρίς να χρειάζεται να ανταλλάσσει όλο και μεγαλύτερο μέρος της ζωής του με εργασία.
Δείτε περισσότερες αναλύσεις στην ενότητα FOCUS και τις οικονομικές εξελίξεις στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ του FullPress365.