Η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης δεν βρίσκεται πια στο αν υπάρχουν μέτρα. Υπάρχουν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το μέγεθος και ο χρόνος εφαρμογής τους αρκούν απέναντι στο κόστος ζωής που έχει ήδη ενσωματωθεί στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η μόνιμη απάντηση στην ακρίβεια είναι η άνοδος των μισθών, η μείωση της φορολογίας και η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Η κυβέρνηση έχει επίσης ανακοινώσει διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου, ενισχύσεις για συνταξιούχους, παρεμβάσεις στη στέγη και μέτρα για την ενέργεια.
Όμως οι αριθμοί που δημοσιεύτηκαν στις 25 Σεπτεμβρίου από την ΕΛΣΤΑΤ επιτρέπουν πλέον έναν πιο συγκεκριμένο έλεγχο αυτής της πολιτικής.
1.820 ευρώ τον μήνα για το μέσο νοικοκυριό
Η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών για το 2025 δείχνει ότι η μέση ετήσια δαπάνη ενός νοικοκυριού έφτασε τα 21.842,40 ευρώ, δηλαδή περίπου 1.820 ευρώ τον μήνα. Έναν χρόνο νωρίτερα ήταν 20.694,48 ευρώ, άρα η μέση δαπάνη αυξήθηκε κατά περίπου 5,5%.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η διάμεσος: το 50% των νοικοκυριών δαπανούσε πάνω από 1.414,60 ευρώ τον μήνα. Αυτό σημαίνει ότι η πίεση δεν αφορά μόνο τα υψηλότερα εισοδήματα ή τις ακριβότερες περιοχές.

Το επίσημο infographic της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνει το σημείο που δυσκολεύει περισσότερο οποιαδήποτε κυβερνητική αφήγηση περί αισθητής βελτίωσης της καθημερινότητας: το κόστος κατοικίας και διατροφής απορροφά πολύ μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού των πιο αδύναμων νοικοκυριών.
Το φτωχότερο 20% δίνει 54,4% μόνο για τρόφιμα και στέγη
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το χαμηλότερο 20% των νοικοκυριών ως προς τη συνολική δαπάνη κατευθύνει 54,4% του προϋπολογισμού του σε τρόφιμα και στέγαση. Στο υψηλότερο 20%, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 34,5%.
Η διαφορά αυτή έχει μεγάλη πολιτική σημασία. Μια οριζόντια αύξηση εισοδήματος ή μια φορολογική ελάφρυνση δεν έχει την ίδια πραγματική αξία για όλους. Όταν πάνω από τα μισά χρήματα ενός χαμηλού προϋπολογισμού πηγαίνουν σε δύο ανελαστικές ανάγκες, το περιθώριο για αποταμίευση ή απρόβλεπτα έξοδα γίνεται εξαιρετικά μικρό.
Οι ενοικιαστές δίνουν σχεδόν 1 στα 4 ευρώ για στέγη
Τα νοικοκυριά που ζουν σε νοικιασμένη κατοικία δαπανούν κατά μέσο όρο 23,4% της συνολικής μηνιαίας δαπάνης τους για στέγαση. Μόνο το ενοίκιο αντιστοιχεί σε 17,3%.
Η κυβέρνηση απαντά στο στεγαστικό με διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων για την επιστροφή ενοικίου, με στόχο περίπου 1 εκατ. ενοικιαστές, και με νέα στεγαστικά προγράμματα. Στη ΔΕΘ ανακοινώθηκε επίσης νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους 2 δισ. ευρώ, με στόχο 40.000 περιπτώσεις πρώτης κατοικίας.
Το πολιτικό ερώτημα, όμως, παραμένει: πόσο γρήγορα μπορούν αυτά τα μέτρα να επηρεάσουν πραγματικά τα ενοίκια και το διαθέσιμο εισόδημα; Η επιστροφή ενοικίου βοηθά τον δικαιούχο, αλλά δεν αυξάνει από μόνη της την προσφορά κατοικιών ούτε μειώνει αυτόματα τις ζητούμενες τιμές.
Πληθωρισμός 3,8% τον Αύγουστο του 2026
Η πίεση δεν περιορίζεται στα στοιχεία του 2025. Τον Αύγουστο του 2026 ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,8%, από 2,9% έναν χρόνο νωρίτερα. Σε μηνιαία βάση ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 0,4%.
Αυτό έχει σημασία γιατί τα νοικοκυριά δεν ξεκινούν από μηδενική βάση. Οι νέες αυξήσεις έρχονται πάνω σε ένα επίπεδο τιμών που έχει ήδη ενισχυθεί σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια.
Τι έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση
| Μέτρο | Χρονοδιάγραμμα / στόχος |
|---|---|
| Διεύρυνση επιστροφής ενοικίου | Στόχος περίπου 1 εκατ. ενοικιαστές |
| Επιστροφή ενοικίου | Καταβολή 30 Νοεμβρίου 2026 |
| Επίδομα συνταξιούχων, ΑμεΑ και ανασφάλιστων υπερηλίκων | 400 ευρώ στις 30 Νοεμβρίου 2026 |
| Αυξημένες συντάξεις Ιανουαρίου | Τέλη Δεκεμβρίου 2026 |
| «Σπίτι μου ΙΙΙ» | 2 δισ. ευρώ, στόχος 40.000 πρώτες κατοικίες |
Τα μέτρα αυτά είναι υπαρκτά και έχουν συγκεκριμένο δημοσιονομικό κόστος. Η κριτική που ασκείται από την αντιπολίτευση δεν είναι ότι «δεν υπάρχει τίποτα», αλλά ότι οι παρεμβάσεις δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τη ρίζα της ακρίβειας ή φτάνουν αργά σε σχέση με την ένταση της πίεσης.
Η κυβέρνηση ποντάρει σε μισθούς και φοροελαφρύνσεις
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει υποστηρίξει ότι ο κατώτατος μισθός βρίσκεται στα 920 ευρώ και θα ξεπεράσει τα 950 ευρώ από την 1η Απριλίου, ενώ ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης έχει ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ. Η κυβερνητική θέση είναι ότι η μόνιμη απάντηση στην ακρίβεια δεν μπορεί να είναι μόνο επιδόματα, αλλά υψηλότερα εισοδήματα και χαμηλότερη φορολογική επιβάρυνση.
Αυτό είναι το ισχυρότερο επιχείρημα της κυβέρνησης. Το αδύναμο σημείο του βρίσκεται στο αν οι αυξήσεις των εισοδημάτων προλαβαίνουν το κόστος των βασικών αναγκών για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Εδώ βρίσκεται η πραγματική πολιτική σύγκρουση
Η αντιπολίτευση εστιάζει σε τρία σημεία: στο κόστος της ενέργειας, στη μη μείωση έμμεσων φόρων σε βασικά αγαθά και καύσιμα και στη στεγαστική πίεση. ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ έχουν τις τελευταίες εβδομάδες επικρίνει την κυβέρνηση για το εύρος των παρεμβάσεων και για τη στάση της απέναντι σε μειώσεις φόρων.
Η κυβέρνηση, από την άλλη, απαντά ότι οι μόνιμες μειώσεις φόρων και η ενίσχυση των εισοδημάτων είναι πιο βιώσιμη λύση από προσωρινές παρεμβάσεις που μπορεί να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό ή να μη μετακυλιστούν πλήρως στις τελικές τιμές.
Άρα η συζήτηση δεν είναι απλώς «μέτρα ή καθόλου μέτρα». Είναι ποια μέτρα, πόσο γρήγορα και με ποιο αποτέλεσμα στην τσέπη.
Το κενό ανάμεσα στη μακροοικονομία και το ταμείο του σπιτιού
Η Ελλάδα μπορεί ταυτόχρονα να εμφανίζει ανάπτυξη, υψηλότερους ονομαστικούς μισθούς και βελτιωμένους δημοσιονομικούς δείκτες, ενώ ένα μεγάλο τμήμα των πολιτών εξακολουθεί να αισθάνεται πίεση στην καθημερινότητα.
Δεν υπάρχει αντίφαση απαραίτητα στους δύο αριθμούς. Η μακροοικονομική βελτίωση δεν κατανέμεται αυτομάτως με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα νοικοκυριά. Η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ δείχνει πόσο διαφορετικά κατανέμεται το βάρος των βασικών δαπανών ανάλογα με το οικονομικό επίπεδο.
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο πολιτικό τεστ για την κυβέρνηση μέχρι τις επόμενες εκλογές: όχι να παρουσιάσει έναν ακόμη κατάλογο μέτρων, αλλά να μπορεί να δείξει με μετρήσιμα στοιχεία ότι το ποσοστό του οικογενειακού προϋπολογισμού που χάνεται σε ενοίκιο, τρόφιμα και ενέργεια αρχίζει πράγματι να υποχωρεί.
Τρία πράγματα που θα δείξουν αν τα μέτρα δουλεύουν
- Η πορεία του πληθωρισμού τροφίμων και ενέργειας: όχι μόνο ο γενικός δείκτης.
- Η πραγματική επιβάρυνση των ενοικιαστών: τι ποσοστό του εισοδήματος ή της δαπάνης συνεχίζει να πηγαίνει στη στέγη.
- Το διαθέσιμο εισόδημα μετά τις βασικές ανάγκες: αν μένουν πραγματικά περισσότερα χρήματα στο τέλος του μήνα.
Αυτά είναι τα μεγέθη που θα κρίνουν αν οι εξαγγελίες της ΔΕΘ θα μετατραπούν σε αισθητή αλλαγή της καθημερινότητας ή αν θα παραμείνει το χάσμα ανάμεσα στους θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες και στην εμπειρία των νοικοκυριών.
Συμπέρασμα
Η κυβέρνηση έχει πλέον ένα σαφές πακέτο απαντήσεων: φορολογικές ελαφρύνσεις, επιστροφή ενοικίου, αυξήσεις συντάξεων, στεγαστικά προγράμματα και παρεμβάσεις για το ενεργειακό κόστος.
Οι τελευταίοι αριθμοί της ΕΛΣΤΑΤ, όμως, δείχνουν πόσο ψηλά βρίσκεται ο πήχης. Μέση δαπάνη 1.820 ευρώ τον μήνα, 23,4% του προϋπολογισμού των ενοικιαστών στη στέγη, 54,4% του προϋπολογισμού των φτωχότερων νοικοκυριών σε τρόφιμα και κατοικία και πληθωρισμός 3,8% τον Αύγουστο του 2026.
Το πολιτικό αποτέλεσμα των μέτρων δεν θα κριθεί από τον αριθμό των ανακοινώσεων, αλλά από το αν αυτοί οι δείκτες αρχίσουν να αλλάζουν.
Πηγές
- ΕΛΣΤΑΤ – Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών 2025
- ΕΛΣΤΑΤ – Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, Αύγουστος 2026
- Ελληνική Κυβέρνηση – Εξειδίκευση μέτρων 90ής ΔΕΘ
- Πρωθυπουργός – Συνέντευξη Τύπου στην 90ή ΔΕΘ
- ΕΡΤnews – Θέση ΠΑΣΟΚ για την ακρίβεια
- ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ – Θέση για την ακρίβεια
Μοιράσου το άρθρο
Πρόσθεσέ μας στις προτιμώμενες πηγές σου.



